Dowody naukowe, które powinny stanowić podstawę racjonalnych decyzji klinicznych i refundacyjnych, opisanych w rozdziale „Jak podjąć racjonalne decyzje kliniczne i refundacyjne?” należy wyszukiwać systematycznie w możliwie licznych i różnych źródłach tak, aby wynik wyszukiwania obejmował wszystkie dowody naukowe, które powinny być uwzględnione.
Poniżej przedstawiamy najbardziej znane i polecane źródła medycznych i ekonomicznych dowodów naukowych: bazy danych, strony internetowe czasopism biomedycznych i instytucji zaangażowanych w systematyczne opracowywanie dowodów naukowych.
Listy źródeł dowodów naukowych nie należy traktować jako zamkniętej. Warto zawsze uzupełniać wyszukiwanie o wyniki z www.google.com lub innej ogólnej wyszukiwarki internetowej.
Biblioteka Cochrane
Biblioteka Cochrane (The Cochrane Library) stanowi znane na całym świecie i wysoko cenione za wiarygodność źródło przeglądów systematycznych na temat skuteczności technologii medycznych, zgodnie z zasadami medycyny opartej na dowodach naukowych (EBM Evidence-Based Medicine).
Biblioteka Cochrane jest wydawana i aktualizowana 4 razy w roku przez Cochrane Collaboration.
Cochrane Collaboration to niezależna międzynarodowa organizacja not-for-profit, skupiająca szerokie wielodyscyplinarne grono osób, których łączy cel w postaci opracowywania i udostępniania kompletnych i wiarygodnych dowodów naukowych dotyczących efektywności technologii medycznych, tzw. przeglądów systematycznych. Więcej informacji o organizacji na www.cochrane.org.
Biblioteka Cochrane jest nie tylko zbiorem protokołów i przeglądów systematycznych oceniających skuteczność różnorodnych interwencji zdrowotnych, wraz z systemem komentarzy i opinii krytycznych umożliwiających współpracę użytkowników w poprawie jakości przeglądów, jak również. Znajdziemy tu także raporty oceny technologii medycznych, opracowane przez członków Międzynarodowej Sieci Agencji Oceny Technologii Medycznych INAHTA.
Bazy danych w Bibliotece:
• The Cochrane Database of Systematic Reviews – Baza Przeglądów Systematycznych Cochrane
• Protocols - Protokoły przeglądów systematycznych, które są opracowywane przez specjalistów Cochrane Collaboration
• The Database of Abstracts of Review of Effectiveness – Baza abstraktów przeglądów skuteczności technologii medycznych
• The Cochrane Controlled Trials Register – Rejestr Badań Kontrolowanych Cochrane
• The Cochrane Review Methodology Database – Baza Przeglądów Metodologicznych Cochrane
• The NHS Economic Evaluation Database – Rejestr ustrukturyzowanych abstraktów analiz ekonomicznych, poddane krytycznej ocenie recenzentów z brytyjskiego NHS Centre for Reviews and Dissemination
• Health Technology Assessment Database – baza raportów oceny technologii medycznych, opracowanych przez członków Międzynarodowej Sieci Agencji Oceny Technologii Medycznych INAHTA
W ramach Narodowego Dostępu do Biblioteki Cochrane cała zawartość biblioteki jest dostępna w Polsce bezpłatnie.
Linki:
http://www.thecochranelibrary.org
http://www.cochrane.org
http://www.aotm.gov.pl/cochrane/
powrót
Database of Abstracts of Reviews of Effectiveness (DARE)
Baza DARE jest prowadzona przez NHS Centre for Reviews and Dissemination, działające w ramach National Institute for Health Research w Wielkiej Brytanii.
Baza zawiera ponad 5000 abstraktów ocenionych pod względem jakości przeglądów systematycznych nt. efektów interwencji stosowanych w opiece zdrowotnej i społecznej, w tym przeglądów i protokołów Cochrane.
Link:
http://www.crd.york.ac.uk/crdweb/
powrót
PubMed
Jest to popularna wyszukiwarka abstraktów medycznych. Prezentowane abstrakty pochodzą z internetowych baz danych: Medline, HealthStar oraz bezpośrednio ze stron internetowych wydawców. W bazie znajdują się adresy stron internetowych, na których można odnaleźć pełne teksty wybranych artykułów. Uzyskanie pełnych tekstów artykułów może wymagać opłaty.
Link:
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/PubMed/
powrót
TRIP Database
TRIP Database jest wiodącym źródłem informacji z zakresu Evidence-Based Medicine. Pozwala użytkownikom szybko uzyskać dostęp do wysokiej jakości dowodów naukowych do wykorzystania w praktyce klinicznej. Odszukane rekordy są linkami do dokumentów źródłowych, którymi są wytyczne praktyki klinicznej i przeglądy systematyczne, ale także rekomendacje i decyzje refundacyjne.
Link:
http://www.tripdatabase.com/index.html
powrót
BioMed Central – The Open Access Publisher
Strona oferuje bezpłatny dostęp do pełnych tekstów wszystkich oryginalnych badań publikowanych w recenzowanych czasopismach wydawanych przez BioMed Central.
Link:
http://www.biomedcentral.com/
powrót
SUMSearch
Na stronie SUMSearch można wyszukiwać zarówno abstrakty badań jak i przeglądy systematyczne oraz informacje dostępne w innych bazach danych np. PubMed, DARE, National Guideline Clearinghouse. SUMSearch wybiera najlepsze zasoby dla uzyskania odpowiedzi na zadane pytanie, dostosowuje pytanie do każdej z baz oraz przeprowadza dodatkowe wyszukiwania na podstawie tymczasowych wyników.
Link:
http://sumsearch.uthscsa.edu/
powrót
metaRegister of Controlled Trials (mRCT)
metaRegister of Controlled Trials (mRCT) umożliwia równoczesne wyszukiwanie w licznych rejestrach badań kontrolowanych. Spośród 23 rejestrów podłączonych do mRCT osiem regularnie aktualizuje dostępne informacje.
Link:
http://www.controlled-trials.com/mrct/searchform
powrót
EBM Guidelines
EBM Guidelines to zwięzły i łatwy w użyciu zbiór wytycznych klinicznych, opartych na najlepszych dostępnych dowodach naukowych. Dzięki stałej aktualizacji EBM Guidelines nawiązuje do najnowszych osiągnięć w medycynie klinicznej i dostarcza dowodów do zastosowania w praktyce.
Zbiór obejmuje:
• prawie 1000 zwięzłych wytycznych dla praktyki podstawowej opieki zdrowotnej, obejmujących szeroki zakres okoliczności medycznych.
• Ponad 3000 wysokiej jakości streszczeń dowodów wspierających wskazane rekomendacje - Szczególną cechą tych wytycznych jest wykorzystanie kodów dowodów (sortowane od A gdy istnieją mocne dowody i jest małe prawdopodobieństwo, że dalsze badania zmienią proponowane wnioski, do D - gdy dowody są słabe i oszacowanie wyników jest niepewne)
• Bibliotekę 1000 wysokiej jakości zdjęć i obrazów wszystkich typowych i wielu rzadkich przypadków dermatologicznych, elektrokardiogramów i zdjęć oka.
• Wszystkie przeglądy z The Cochrane Database of Systematic Reviews cytowane w ramach Wytycznych EBM, są dostarczane jako pełne teksty.
Wytyczne EBM są kluczowym źródłem praktycznej informacji dla podstawowej opieki zdrowotnej i narzędziem odzwierciedlającym doświadczenie i wymogi praktyki klinicznej.
EBM Guidelines są dostępne w ramach Narodowego Dostępu do Biblioteki Cochrane w Polsce.
Link:
http://www.aotm.gov.pl/cochrane/baza.php
powrót
DERP Library
DERP Library to produkt Drug Effectiveness Review Project, który opiera się na współpracy pomiędzy organizacjami publicznymi i prywatnymi z 14 stanów USA. Celem współpracy jest wytwarzanie i upublicznianie kompleksowych, aktualizowanych i obiektywnych przeglądów systematycznych na temat skuteczności i bezpieczeństwa wielu popularnych grup leków oraz zastosowanie uzyskanych informacji w procesach decyzyjnych.
Link:
http://www.ohsu.edu/ohsuedu/research/policycenter/DERP/index.cfm
powrót
European Medicines Agency EMEA
Na stronach internetowych Europejskiej Agencji Leków EMEA publikowane są informacje o produktach ocenianych przez komitet ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi (CHMP) – tzw. European Public Assessment Reports (EPAR). Dla leków zarejestrowanych stworzona jest baza danych umożliwiająca wyszukanie dokumentacji rejestracyjnej (również w języku polskim).
Link:
http://www.emea.europa.eu/htms/human/epar/a.htm
powrót
Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych jest państwową jednostką budżetową, której zadaniem jest ocena jakości, skuteczności i bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych, wyrobów medycznych oraz produktów biobójczych dopuszczanych do obrotu w Polsce. Na stronie urzędu można odnaleźć wykazy produktów leczniczych, które uzyskały pozwolenie do obrotu na terenie Polski, a także charakterystyki niektórych produktów leczniczych dopuszczonych do obrotu w Polsce.
Linki:
Charakterystyki Produktów Leczniczych Referencyjnych w Polsce (stan na 20.12.2007)
http://www.urpl.gov.pl/rejestr/index.htm
Charakterystyki Produktów Leczniczych dla preparatów dopuszczonych do obrotu w okresie od 01.06.2002 r. do 31.07.2007 r
http://www.urpl.gov.pl/rejestr_ch/index.htm
powrót
Drugs@FDA
Baza danych Drugs@FDA zawiera informacje o lekach oryginalnych, generycznych, OTC oraz biologicznych produktach terapeutycznych zatwierdzonych przez Amerykańską Agencję Żywności i Leków FDA. Można tu odnaleźć informacje dotyczące leków zatwierdzanych przez FDA od 1939 roku, natomiast od 1998 roku w bazie umieszczane są informacje dla pacjentów, ulotki, przeglądy badań oraz inne informacji dotyczące leków, w tym informacje na temat bezpieczeństwa leków i działań niepożądanych.
Link:
http://www.accessdata.fda.gov/scripts/cder/drugsatfda
powrót
WorstPills.org
WorstPills.org jest baza danych prowadzoną przez Public Citizen – organizację non-profit, która wspiera działania w zakresie zdrowia, bezpieczeństwa i demokracji. Serwis dostarcza kompleksowych informacji o kilkuset lekach na receptę oraz zawiera ostrzeżenia o prawie dwustu lekach, których stosowanie eksperci Public Citizen na podstawie dostępnych danych uznali za niebezpieczne lub nieskuteczne. Pełne teksty artykułów wymagają niewielkiej opłaty.
Link:
https://www.worstpills.org/search.cfm
powrót
National Institute for Health and Clinical Excellence NICE
NICE jest prawdopodobnie najbardziej znaną i opiniotwórczą agencją oceny technologii medycznych na świecie.
Na stronach NICE dostępne są raporty oceny technologii medycznych wykonane na zlecenie NICE, a także wypracowane na ich podstawie decyzje refundacyjne (guidance) lub wytyczne praktyki klinicznej (guidelines).
Link:
http://www.nice.org.uk/guidance/index.jsp
powrót
Canadian Agency for Drugs and Technologies In Health (CADTH)
Kanadyjska agencja oceny technologii medycznych CADTH (wcześniejsza nazwa CCOHTA) publikuje wysokiej jakości informacje z zakresu wytycznych, raportów HTA i monitorowania nowych technologii medycznych.
Link:
http://www.cadth.ca/index.php/en/hta/reports-publications/search
CADTH prowadzi także bazę rekomendacji refundacyjnych dotyczących leków ocenianych w ramach tzw. Common Drug Review (CDR Drug Database).
Link:
http://www.cadth.ca/index.php/en/cdr/search
powrót
